Ορθοεικόνες ΟΚΧΕ

Ο ΟΚΧΕ στις ΧΧ/3/2012 ανακοίνωσε την ελεύθερη διάθεση ενός συνόλου ορθοεικόνων για την Αττική μέσα από το geodata.gov.gr. Είναι η πρώτη φορά που η Ελληνική δημόσια διοίκηση προσφέρει ελεύθερα ορθοεικόνες και ένα σημαντικό εργαλείο για τους πολίτες, τη δημόσια διοίκηση και τους επαγγελματίες.

Ελεύθερα για όλους!
Οι ορθοεικόνες προσφέρονται:
 * Ελεύθερα, όχι δωρεάν, ώστε ο καθένας να μπορεί να τις χρησιμοποιήσει με όποιο τρόπο θέλει: χωρίς περιορισμούς, χωρίς να χρειαστεί να στείλετε έγγραφο αίτημα, απλά κατεβάστε τις εικόνες στον υπολογιστή σας.
 * Χωρίς υδατογραφήματα και μειωμένη ακρίβεια: ο,τι δεδομένα έχει ο ΟΚΧΕ έχετε και εσείς.
 * Μέσα από ανοικτά πρότυπα για όλους: δεν χρειάζεται να έχετε ή να αγοράσετε λογισμικό συγκεκριμένου κατασκευαστή.
 * Με στόχο να αποκτήσουν προστιθέμενη αξία από όλους και να ενισχύσουν την ανάπτυξη της χώρας και την προστασία του περιβάλλοντος

Οδηγίες χρήσης
Τί ειναι όμως οι ορθοεικόνες και πως μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε; Στις ενότητες που ακολουθούν δίνονται μερικές απλές οδηγίες που απευθύνονται σε μη εξοικειωμένους χρήστες με τα GIS και τη διαχείριση γεωχωρικών δεδομένων. Αν θέλετε να συνεισφέρετε με οδηγίες για ειδικότερα θέματα, ή να παρουσιάσετε κάποια συγκεκριμένα παραδείγμα χρήσης, στείλτε μας ένα email στο info@geodata.gov.gr ή ακόμη καλύτερα συμπληρώστε υλικό στο wiki!

Πως μπορώ να βρω την ορθοεικόνα που με χρειάζομαι;
Οι ορθοεικόνες είναι πολλές σε αριθμό και κάθε μία είναι εξαιρετικά μεγάλη σε μέγεθος (περίπου 150MB), καθώς καλύπτουν ένα μεγάλο τμήμα της Αττικής και προσφέρουν μεγάλη ακρίβεια και ανάλυση. Άρα είναι ανάγκη να υπάρχει ένας εύκολος τρόπος για να μπορείτε να βρείτε εύκολα και γρήγορα ποιες εικόνες σας ενδιαφέρουν για μια συγκεκριμένη περιοχή. Για αυτό το λόγο χρησιμοποιούνται τα όρια της διανομής χάρτη! Τι είναι τα όρια της διανομής; Σκεφτείτε πως κάθε ορθοεικόνα καλύπτει ένα μικρό ορθογώνιο από όλη την έκταση όλης της Αττικής (ή διαφορετικά πινακίδα). Επίσης, κάθε ορθοεικόνα έχει έναν κωδικό που την αναγνωρίζει μοναδικά. Αν πάρουμε λοιπόν όλα τα όρια αυτών των ορθογωνίων και τα αναπαραστήσουμε στο χάρτη μαζί με τους αντίστοιχους κωδικούς, προκύπτει ένα ορθογώνιο πλέγμα (grid). Οπότε το μόνο που χρειάζεται είναι να για την περιοχή που μας ενδιαφέρει, να βρούμε μέσα σε ποια ορθογώνια του πλέγματος βρίσκεται. Για κάθε ορθογώνιο βρίσκουμε εύκολα τον αντίστοιχο κωδικό. Έτσι γνωρίζουμε ακριβώς ποιες εικόνες μας ενδιαφέρουν και κατεβάζουμε μόνο αυτές! Τα όρια της διανομής των ορθοεικόνων προσφέρονται με τρεις διαφορετικούς αλλά ισοδύναμους τρόπους ώστε να επιλέξετε αυτόν που σας εξυπηρετεί καλύτερα!

Όρια διανομής σε pdf
Μπορείτε να κατεβάσετε στον υπολογιστή σας ένα αρχείο pdf που εμφανίζει τα όρια της διανομής μαζί με τους αντίστοιχους κωδικούς των ορθοεικόνων επάνω στο περίγραμμα των Δήμων της Αττικής. Με τον τρόπο αυτό μπορείτε ανά πάσα στιγμή να το συμβουλεύεστε, ακόμη και αν δεν έχετε πρόσβαση στο διαδίκτυο. Ακόμη και να το τυπώσετε ώστε να το έχετε διαθέσιμο για γρήγορες αναζητήσεις χωρίς καν υπολογιστή. Τα όρια της διανομής σε pdf είναι διαθέσιμα εδώ: ΧΧΧ

Όρια διανομής στους διαδραστικούς χάρτες του geodata.gov.gr.
Τα όρια διανομής εμφανίζονται στους διαδραστικούς χάρτες μαζί με τα υπόλοιπα διαθέσιμα σύνολα δεδομένων. Άρα μπορείτε να δείτε τα όρια σε συνδυασμό με άλλα υπόβαθρα (π.χ. Google Maps) και σύνολα γεωχωρικών δεδομένων (π.χ. διοικητικά όρια της χώρας), να συγκρίνετε τις διαθέσιμες πληροφορίες και έτσι να επιλέξετε ευκολότερα τις ορθοεικόνες που σας ενδιαφέρουν. Απλά ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα: Ακολουθήστε το παρακάτω link που εμφανίζει αυτόματα τα όρια της διανομής. ΧΧΧ Εναλλακτικά, απλά επισκεφτείτε το geodata.gov.gr/maps και επιλέξτε για εμφάνιση το σύνολο «Διανομή Ορθοεικόνων 2010» από τον Κατάλογο Δεδομένων (Βασικά υπόβαθρα > Διανομές Φύλλων Χάρτου).
 * Περιηγηθείτε στο χάρτη για να βρείτε την περιοχή που σας ενδιαφέρει. Μπορείτε να μεγεθύνετε το χάρτη, ή να εμφανίσετε και επιπλέον σύνολα δεδομένων.
 * Κάντε κλικ μέσα σε οποιοδήποτε ορθογώνιο της διανομής. Θα δείτε πως εμφανίζεται ένα πλαίσιο που περιλαμβάνει το μοναδικό κωδικό της ορθοεικόνας. Επίσης, περιλαμβάνεται και ένα link που σας δίνει απευθείας πρόσβαση στην ορθοεικόνα! Πατήστε το και περιμένετε να ξεκινήσει η μεταφόρτωση.

Όρια διανομής σε αρχείο
Για όσους χρήστες είναι εξοικειωμένοι με τη χρήση GIS, τα όρια διανομής προσφέρονται και ως σύνολα γεωχωρικών δεδομένων σε διαφορετικούς μορφότυπους και συστήματα αναφοράς (shapefile, kml, gml). Έτσι μπορείτε να τα κατεβάσετε και να τα επεξεργαστείτε με όποιο λογισμικό είστε εξοικειωμένοι.

Πως μπορώ να βρω την ορθοεικόνα που με χρειάζομαι;
Οι ορθοεικόνες είναι διαθέσιμες με δύο διαφορετικούς τρόπους, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να τις χρησιμοποιήσει με όποιο τρόπο ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες του.

Πρόσβαση μέσω FTP
Το σύνολο των πρωτογενών ορθοεικόνων είναι διαθέσιμες μέσω ενός εξυπηρετητή ftp τον οποίον μπορείτε να επισκεφτείτε εδώ: ΧΧΧ Αν είστε εξοικειωμένοι με κάποιο ειδικό λογισμικό πελάτη ftp (π.χ. FileZilla) μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε για να έχετε πρόσβαση. Σε κάθε περίπτωση όμως, αρκεί και ο απλός διαφυλλιστής σελίδων που χρησιμοποιείτε καθημερινά για πλοηγηθείτε στο Διαδίκτυο (π.χ. Mozilla Firefox). Οι πρωτογενείς ορθοεικόνες είναι σε μορφότυπο GeoTiff και ακολουθούν το σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ 87. Επίσης, είναι εξαιρετικά μεγάλες σε μέγεθος λόγω της ακρίβειας που προσφέρουν. Αυτός είναι ο λόγος που χρησιμοποιείται το πρωτόκολλο ftp, καθώς εξασφαλίζει την ορθή μεταφορά μεγάλων αρχείων. Όταν συνδεθείτε με τον εξυπηρετητή ftp θα βρείτε μια λίστα με το σύνολο των ορθοεικόνων. Κάθε μία είναι μοναδικά ονοματισμένη με βάση τον αντίστοιχο κωδικό της, όπως εμφανίζεται στη διανομή. Αρκεί να επιλέξετε ποια ορθοεικόνα θέλετε να κατεβάσετε στον υπολογιστή σας και να περιμένετε μερικά λεπτά, ανάλογα με την ταχύτητα της σύνδεσής σας στο Διαδίκτυο. Επίσης, θα δείτε πως κάθε ορθοεικόνα συνοδεύεται και από ένα μικρότερο αρχείο που έχει το ίδιο όνομα, αλλά κατάληξη md5. Μπορείτε να κατεβάσετε το συγκεκριμένο αρχείο ώστε να ελέγξετε πως το τοπικό αντίγραφο της ορθοεικόνας έχει κατέβει στον υπολογιστή σας χωρίς λάθη.

Με αυτόν τον τρόπο μπορείτε να κατεβάσετε το σύνολο των ορθοεικόνων στην πρωτογενή τους μορφή και την καλύτερη δυνατή ποιότητα!

Πρόσβαση μέσω WMS
To WMS (Web Map Service) είναι ένα ανοικτό πρότυπο διαδικτυακής υπηρεσίας (web service) που επιτρέπει πρακτικά σε κάθε λογισμικό GIS να μπορεί να εμφανίσει γεωχωρικά δεδομένα σε μορφή εικόνας. Είναι ανοικτό πρότυπο και δεν απαιτεί την προμήθεια λογισμικού από συγκεκριμένο κατασκευαστή. Επίσης, υποστηρίζεται από το σύνολο των ΕΛ/ΛΑΚ εφαρμογών GIS, καθώς και από το δωρεάν Google Earth. Η πρόσβαση στις ορθοεικόνες μέσω του WMS σας δίνει την δυνατότητα να τις χρησιμοποιήσετε χωρίς να είναι ανάγκη να τις κατεβάσετε τοπικά στον υπολογιστή σας. Περισσότερες πληροφορίες για το πώς χρησιμοποιείται το WMS μπορείτε να βρείτε στην επόμενη ενότητα μαζί με αντίστοιχα παραδείγματα χρήσης.

Το WMS είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: ΧΧ

Σημείωση: Οι ορθοεικόνες που προσφέρονται μέσα από το WMS είναι συμπιεσμένες και όχι στην πρωτογενή τους μορφή. Αυτό έχει γίνει για λόγους ταχύτητας & απόδοσης καθώς στην πράξη δεν είναι δυνατό να μεταφερθεί σε πραγματικό χρόνο στην εφαρμογή που χρησιμοποιείτε η πρωτογενής ορθοεικόνα. Αν έχετε τέτοιες υψηλές απαιτήσεις ακρίβειας, μπορείτε να τις κατεβάσετε στον υπολογιστή σας μέσω του ftp ελεύθερα!

Πως μπορώ να δω τις ορθοεικόνες;
Έχετε τρεις διαφορετικούς τρόπους να δείτε τις ορθοεικόνες, ανάλογα με το πώς θέλετε να τις χρησιμοποιήσετε, τι απαιτήσεις έχετε, αλλά και το επίπεδο γνώσεων χειρισμού συστημάτων GIS.

Geodata.gov.gr/maps
Ο πιο εύκολος και απλός τρόπος για να δείτε τις ορθοεικόνες είναι να επισκεφτείτε το geodata.gov.gr/maps. Στη λίστα με τα διαθέσιμα υπόβαθρα που βρίσκεται στο πάνω αριστερά μέρος της οθόνης (Επιλογή υποβάθρων) επιλέξτε «ΟΚΧΕ». Στον «Κατάλογο δεδομένων» επιλέξτε τα «Βασικά υπόβαθρα» και στη συνέχεια το «Ορθοεικόνες». Θα δείτε πως εμφανίζεται η επιλογή «Ορθοεικόνες Αττικής 2010». Κάντε κλικ στην αντίστοιχη επιλογή και μπορείτε πλέον να δείτε τις ορθοεικόνες στο διαδραστικό χάρτη. Οι ορθοεικόνες που εμφανίζονται προέρχονται από το WMS. Όπως και με όλα τα σύνολα δεδομένων μπορείτε να αλλάξετε τη διαφάνεια των ορθοεικόνων και να προσθέσετε επιπλέον σύνολα δεδομένων, να δείτε τις συντεταγμένες ενός σημείου στο σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ 87 και WGS 84, να μετρήσετε αποστάσεις, κτλ. Επίσης, μπορείτε να έχετε ταυτόχρονα ορατό το σύνολο δεδομένων «Διανομή Ορθοεικόνων Αττικής 2010» ακολουθώντας τις οδηγίες που μπορείτε να βρείτε στην προηγούμενη ενότητα.

Google Earth
Αν δεν έχετε γνώσεις GIS, αλλά χρησιμοποιείτε το Google Earth για να βρείτε και να απεικονίσετε γεωχωρικές πληροφορίες, μπορείτε πολύ εύκολα να ενσωματώσετε τις ορθοεικόνες με τη βοήθεια του WMS! Αρκεί να ακολουθήσετε τις παρακάτω οδηγίες:
 * Επιλέξτε Προσθήκη > Εικόνα Επικάλυψης ή κάντε κλικ στο . Εμφανίζεται το παράθυρο «Νέα Εικόνα Επικάλυψης»
 * Στο νέο παράθυρο επιλέξτε το πλαίσιο (tab) «Ανανέωση».
 * Επιλέξτε το «Παράμετροι WMS». Εμφανίζεται ένα νέο παράθυρο με τίτλο «Παράμετροι υπηρεσιών αντιστοίχισης ιστού»
 * Επιλέξτε «Προσθήκη» και συμπληρώστε την παρακάτω διεύθυνση URL: http://gis.ktimanet.gr/wms/wmsopen/wmsserver.aspx. Μετά από λίγο θα δείτε πως η περιοχή «Διαφανή επίπεδα» έχει συμπληρωθεί με τα διαθέσιμα επίπεδα από το WMS.
 * Διαλέξτε το επίπεδο ΧΧ από το αριστερά μέρος του παραθύρου και επιλέξτε «Προσθήκη» για να το προσθέσετε στην περιοχή «Επιλεγμένα Επίπεδα». Με τον τρόπο αυτό έχετε υπερθέσει τις εικόνες του WMS στα διαθέσιμα επίπεδα του Google Earth. Πατήστε ΟΚ και θα επιστρέψετε στο προηγούμενο πλαίσιο διαλόγου όπου μπορείτε να δώσετε όνομα στο νέο επίπεδο επικάλυψης, να αλλάξετε τη διαφάνειά του, κτλ. Πατήστε πάλι ΟΚ αφού κάνετε ο,τι άλλες αλλαγές επιθυμείτε.
 * Στα Μέρη έχει πλέον προστεθεί το νέο επίπεδο επικάλυψης και μετά από λίγο θα δείτε πως οι εικόνες από το WMS εμφανίζονται στην οθόνη σας. Μπορείτε να πλοηγηθείτε πάνω στο χάρτη, να μεγεθύνετε σε μια περιοχή και γενικότερα να χρησιμοποιήσετε την εφαρμογή με όποιον τρόπο επιθυμείτε. Όποτε θέλετε μπορείτε να απενεργοποιήσετε τις εικόνες του WMS απλά κάνοντας κλικ αριστερά από το αντίστοιχο επίπεδο.

Λογισμικό GIS
Μπορείτε να δείτε τις ορθοεικόνες μέσα από οποιοδήποτε λογισμικό GIS, ή άλλη εφαρμογή που προσφέρει αντίστοιχες δυνατότητες. Στο παράδειγμα που ακολουθεί χρησιμοποιούμε το ελεύθερο λογισμικό Quantum GIS (ή QGIS) που μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ. Κατεβάστε μία ή περισσότερες ορθοεικόνες στον υπολογιστή σας από τον εξυπηρετητή ftp Ανοίξτε το λογισμικό QGIS Πατήστε το κουμπί …
 * Προβολή ορθοεικόνας.
 * Προβολή WMS

Τεχνικά χαρακτηριστικά ορθοεικόνων
Για την παραγωγή των ορθοεικόνων χρησιμοποιήθηκαν αεροφωτογραφίες κλίμακας 1:15.000 οι οποίες προήλθαν από αεροφωτογράφιση που πραγματοποίηση ο ΟΚΧΕ σε συνεργασία με τη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού (ΓΥΣ). Η αεροφωτογράφιση έγινε με αναλογική φωτομηχανή ZEISS RMK TOP 30, με φακό 300mm. Η περιοχή καλύπτεται από 1.500 αεροφωτογραφίες και οι λήψεις πραγματοποιήθηκαν από τον Ιούλιο μέχρι και το Σεπτέμβριο του 2010.

Για τη σάρωση των αεροφωτογραφιών χρησιμοποιήθηκε επίπεδος φωτογραμμετρικός σαρωτής LEICA DSW 700 που διαθέτει η ΓΥΣ. Οι αεροφωτογραφίες σαρώθηκαν στα 1.700 dpi (1pixel = 15μm).

Η μέτρηση των φωτοσταθερών σημείων πραγματοποιήθηκε από συνεργείο του ΟΚΧΕ με χρήση δεκτών GPS τύπου TRIBLE R8 και του συστήματος HEPOS. Η επίλυση των φωτοσταθερών σημείων έγιναν στο Ελληνικό Γεωδαιτικό Σύστημα Αναφοράς 1987 (ΕΓΣΑ 87).

H επίλυση του αεροτριγωνισμού, η παραγωγή του DTM και η παραγωγή των ορθοεικόνων πραγματοποιήθηκε από τον ΟΚΧΕ με χρήση του λογισμικού INPHO.

Το DTM προήλθε από αυτοματοποιημένες μεθόδους που στηρίζονται στη συσχέτιση των ψηφιακών εικόνων (image matching) με μέγεθος εικονοστοιχείου στο έδαφος 5μ. Τα ψηφιακά αρχεία των ορθοεικόνων είναι τύπου GeoTiff με μέγεθος εικονοστοιχείου στο έδαφος 0,25μ. Τα ψηφιακά αρχεία αντιστοιχούν σε μεγέθη πινακίδων 2.000 x 1.500 μ. και ακολουθούν τη διανομή πινακίδων 1:2.500 ΕΓΣΑ 87.

Ενδεικτικοί χρήστες
Μερικοί χρήστες των ορθοεικόνων που προσφέρει ελεύθερα ο ΟΚΧΕ είναι:
 * geodata.gov.gr: προσφέρει υπηρεσία θέασης στο geodata.gov.gr/maps και διαδικτυακή υπηρεσία WMS (Web Map Service)